پيترو دلا واله ( مترجم : شعاع الدين شفا )
31
سفرنامه پيترو دلا واله ( قسمت مربوط به ايران ) ( فارسى )
مدخل اين باغها با نظم و ترتيب خاصى در مقابل يكديگر قرار گرفتهاند و بالاى هر يك از دربها عمارات كوچك ، ولى زيبايى ساخته شده كه مىتوان ضمن گردش و تفنن وارد آنها شد و ممكن است اشخاص غذاى خود را نيز در آن صرف كنند . تعداد اين عمارات آنقدر زياد است و قرينهسازى و تناسب به اندازهاى در آنها رعايت شده كه واقعا زيباتر از آن نمىتوان تصور كرد . بهعلاوه در داخل باغها و بيرون از آنها ، در خيابان ، صفوف طولانى و منظم درختان انبوهى قرار گرفته كه تناسب و نظم آنان فوقالعاده است و نيز با فاصلههايى چند و غالبا در مقابل خانههاى زيبا ، حوضهاى بزرگى به اشكال مختلف در وسط خيابان قرار گرفته كه مملو از آب است و هر يك از آنها تا كنار معبر عريضى كه براى عبور مردم پياده و سوار ساخته شده ، گسترش يافته است . نهر بزرگى كه در بسترى سنگى جاريست و تمام طول خيابان را از وسط آن مىپيمايد ، اين حوضها را سيراب مىكند . در بسيارى از اين حوضها آب ، از فوارهها جهش مىكند و در بعضى ديگر به صورت آبشارهاى كوچكى سرازير مىشود . كف پيادهروهاى خيابان سنگفرش و براى عبور انسان و اسب بسيار مناسب است و به فاصلههايى چند سنگفرش قطع و در زمين گلهاى مختلف كاشته شده است . خيابان را رودخانهاى قطع مىكند كه عمق آن زياد نيست و از تركيب هزاران جويبارى كه از كوهستانهاى نزديك سرازير مىشوند ، به وجود آمده است . فرق اين رودخانه با ساير رودخانههاى ديگر جهان اين است كه بعد از طى مسافتى به شعبات بسيار كوچك تقسيم مىشود و بدون اينكه آب آن به دريا بريزد ، دوباره در زمين فرو مىرود . روى اين رودخانه پلى وجود دارد كه تماما از آجر ساخته شده و عرض آن از تمام پلهاى رم بيشتر و طول آن حداقل سه الى چهار برابر آن پلهاست . معمارى اين پل به طرز غريبى انجام گرفته و در دو طرف آن طاقنماهايى وجود دارد كه مردم از زير و بالاى آن عبور مىكنند . آنچه بيشتر نظر انسان را جلب مىكند ، راهروهاى زير پل است كه تقريبا همسطح آب قرار گرفته و خنكى و زمزمهء آب در طبقهء زيرين پل بهخصوص در تابستانهاى گرم بسيار مطبوع است ؛ بهعلاوه در جهتى كه آب جريان دارد نزديك پل ديوارهء كوچكى از سنگ قرار دادهاند تا آب از روى آن سرازير شود و صورت آبشار كوچكى را به خود بگيرد و اين منظره نيز در حد خود بسيار زيباست « 1 » .
--> ( 1 ) . منظور پل اللّهورديخان است كه توسط وى در اوايل سلطنت شاهعباس ساخته شده . اين پل كه 295 متر طول و قريب 14 متر عرض دارد ، به سى و سه پل نيز معروف است . شاردن در سفرنامهء خود ( جلد هشتم ) از اين پل به نام پل جلفا نيز اسم مىبرد . پروفسور پوپ و آندره گدار نيز هر يك دربارهء آن شرح مفصلى نوشتهاند . - م .